بوستر ترمز چیست؟ انواع، نحوه عملکرد و نشانه های خرابی آن
- توضیحات
- نازو تک
- 18
در این پست میخوانید :
- پیشگفتار
- بوستر ترمز چیست و چه نقشی در سیستم ترمز دارد؟
- منیفولد موتور چیست ؟
- تاریخچه و روند تکامل بوستر ترمز
- ساختار داخلی بوستر ترمز
- انواع بوستر ترمز
- نحوه عملکرد بوستر ترمز
- نقش شیلنگ و بست شیلنگ بوستر ترمز
- علائم خرابی بوستر ترمز
- دلایل خرابی بوستر ترمز
- راهنمای نگهداری و افزایش عمر بوستر ترمز
- راهنمای خرید بوستر ترمز
- اهمیت بوستر ترمز در ایمنی خودرو
پیشگفتار
سیستم ترمز یکی از حیاتیترین بخشهای هر خودرو به شمار میرود و نقش مستقیمی در ایمنی سرنشینان دارد. در میان اجزای مختلف این سیستم، بوستر ترمز یا همان سیستم تقویت کننده ترمز بهعنوان قطعهای کلیدی وظیفه دارد نیروی پای راننده را تقویت کرده و فرآیند توقف خودرو را آسانتر و سریعتر کند. بدون وجود بوستر ترمز، راننده برای فشردن پدال ترمز نیاز به نیروی بسیار بیشتری خواهد داشت و این موضوع میتواند در شرایط اضطراری، واکنش سریع را با مشکل مواجه کند.
بوستر ترمز با استفاده از اختلاف فشار هوا یا نیروی هیدرولیکی و در برخی خودروهای جدید نیروی الکتریکی، قدرت ترمزگیری را افزایش میدهد. این قطعه به ظاهر ساده، نتیجه سالها پیشرفت در صنعت خودروسازی است و به مرور زمان از نمونههای ابتدایی مکانیکی به مدلهای پیشرفته امروزی تبدیل شده است. شناخت ساختار و نحوه عملکرد بوستر ترمز به رانندگان کمک میکند تا اهمیت این قطعه را بهتر درک کرده و در صورت بروز مشکل، سریعتر به سراغ عیبیابی آن بروند.
از سوی دیگر، بوستر ترمز ( سیستم تقویت کننده ترمز ) تنها یک قطعه مستقل نیست، بلکه با اجزای دیگری مانند شیلنگ خلأ و بست شیلنگ بوستر در ارتباط مستقیم قرار دارد. کوچکترین نشتی هوا یا شل بودن این اتصالات میتواند باعث کاهش عملکرد بوستر شود و ترمزگیری خودرو را سخت و غیرایمن کند. به همین دلیل، توجه به سلامت قطعات جانبی بوستر نیز به اندازه خود آن اهمیت دارد.
در این نوشتار تلاش میکنیم ابتدا به این پرسش پاسخ دهیم که بوستر ترمز چیست و چگونه کار میکند، سپس انواع مختلف آن را بررسی کنیم، علائم خرابی آن را بشناسیم و در نهایت به نقش مهم بست شیلنگ بوستر ترمز در عملکرد صحیح این سیستم بپردازیم. هدف این محتوا ارائه اطلاعات کاربردی و قابل فهم برای رانندگان، تعمیرکاران و علاقهمندان به مباحث فنی خودرو است تا با آگاهی بیشتر، ایمنی و عملکرد خودرو خود را حفظ کنند.
بوستر ترمز چیست و چه نقشی در سیستم ترمز دارد؟
بوستر ترمز یکی از اجزای حیاتی سیستم ترمز خودرو است که وظیفه آن افزایش نیروی واردشده از سوی راننده به پدال ترمز میباشد. در واقع زمانی که راننده پدال ترمز را فشار میدهد، این نیرو بهتنهایی برای توقف سریع و ایمن خودرو کافی نیست، بهویژه در خودروهای سنگینتر یا هنگام حرکت با سرعت بالا. بوستر ترمز با استفاده از اختلاف فشار هوا یا نیروی کمکی دیگر، این نیرو را چند برابر کرده و به سیلندر اصلی ترمز منتقل میکند.
بدون وجود بوستر ترمز، راننده مجبور است فشار بسیار بیشتری به پدال وارد کند تا خودرو متوقف شود. این موضوع علاوه بر خستهکننده بودن، میتواند در شرایط اضطراری باعث کاهش سرعت واکنش و افزایش خطر تصادف شود. به همین دلیل، بوستر ترمز ( سیستم تقویت کننده ترمز ) نقش بسیار مهمی در افزایش ایمنی خودرو دارد و جزء قطعات اصلی سیستم ترمز محسوب میشود.
در اغلب خودروهای سواری رایج، بوستر ترمز از نوع خلأیی است که از خلأ تولیدشده در منیفولد موتور استفاده میکند. این خلأ به کمک شیلنگ مخصوص به بوستر منتقل میشود و با ایجاد اختلاف فشار در دو سمت دیافراگم داخلی، نیروی کمکی لازم را فراهم میکند.
منیفولد موتور چیست ؟
منیفولد موتور یه قطعه مهم روی موتور ماشینه که وظیفهاش هدایت هوا یا دود بین موتور و بقیه بخشهاست.
به زبان خیلی ساده:
منیفولد = لولهی پخشکننده
دو نوع اصلی داره:
- منیفولد هوا (منیفولد ورودی) : هوا رو از فیلتر هوا میگیره و بین سیلندرهای موتور تقسیم میکنه.
- منیفولد دود (منیفولد خروجی) :دود حاصل از احتراق رو از سیلندرها جمع میکنه و میفرسته به اگزوز.
تاریخچه و روند تکامل بوستر ترمز
در خودروهای اولیه که فاقد سیستمهای پیشرفته ترمز بودند، ترمزگیری بهصورت کاملاً مکانیکی انجام میشد و راننده باید نیروی زیادی برای توقف خودرو اعمال میکرد. با افزایش سرعت و وزن خودروها در دهههای بعد، نیاز به سیستمهای کمکی احساس شد. نخستین نمونههای بوستر ترمز در نیمه اول قرن بیستم معرفی شدند و بهتدریج در خودروهای تولید انبوه مورد استفاده قرار گرفتند.
در ابتدا، سیستمهای تقویتکننده ترمز بیشتر مکانیکی یا هیدرولیکی بودند، اما با پیشرفت فناوری موتورهای درونسوز، استفاده از خلأ موتور بهعنوان منبع نیروی کمکی رواج پیدا کرد. این فناوری باعث شد بوستر ترمز کوچکتر، سبکتر و کارآمدتر شود.
در خودروهای جدیدتر، بهویژه خودروهای هیبریدی و برقی، بوسترهای الکتریکی جایگزین نمونههای خلأیی شدهاند. این نوع بوسترها مستقل از موتور عمل میکنند و میتوانند حتی در زمان خاموش بودن موتور نیز عملکرد مناسبی داشته باشند.
ساختار داخلی بوستر ترمز
بوستر ترمز ( سیستم تقویت کننده ترمز ) از چند بخش اصلی تشکیل شده است که هماهنگی میان آنها باعث عملکرد صحیح سیستم میشود:
- بدنه فلزی یا کامپوزیتی که مجموعه قطعات داخلی را در خود جای میدهد.
- دیافراگم لاستیکی که نقش اصلی را در ایجاد اختلاف فشار ایفا میکند.
- فنر برگشت دهنده برای بازگرداندن دیافراگم به حالت اولیه پس از رها کردن پدال ترمز.
- سوپاپ یکطرفه خلأ که مانع بازگشت هوا به داخل بوستر میشود.
- میله رابط پدال ترمز که نیروی راننده را به بوستر منتقل میکند.
در سیستمهای خلأیی، شیلنگ مخصوصی خلأ موتور را به بوستر منتقل میکند. این شیلنگ توسط بست شیلنگ بوستر ترمز در جای خود محکم میشود تا از نشتی هوا جلوگیری گردد. وجود همین بست کوچک نقش بسیار مهمی در عملکرد صحیح بوستر دارد، زیرا هرگونه نشتی هوا باعث کاهش اختلاف فشار و افت قدرت کمکی ترمز میشود.
انواع بوستر ترمز
بوستر ترمز بر اساس نوع نیروی کمکی به چند دسته اصلی تقسیم میشود:
بوستر ترمز خلأیی
رایجترین نوع بوستر ترمز در خودروهای بنزینی و دیزلی است. این نوع بوستر از خلأ تولیدشده در منیفولد موتور استفاده میکند. مزیت آن سادگی، هزینه کمتر و تعمیرپذیری آسان است.
بوستر ترمز هیدرولیکی
در این نوع، نیروی کمکی از فشار روغن هیدرولیک تأمین میشود که معمولاً از پمپ هیدرولیک فرمان یا سیستم هیدرولیک جداگانه میآید. این نوع بوستر در برخی خودروهای سنگین و شاسیبلندها کاربرد دارد.
بوستر ترمز برقی
بوسترهای برقی بیشتر در خودروهای هیبریدی و الکتریکی دیده میشوند. این نوع بوستر با استفاده از موتور الکتریکی نیروی کمکی را فراهم میکند و وابسته به خلأ موتور نیست.
نحوه عملکرد بوستر ترمز
زمانی که راننده پدال ترمز را فشار میدهد، میله رابط به بوستر نیرو وارد میکند. در بوستر خلأیی، یک سمت دیافراگم در معرض خلأ قرار دارد و سمت دیگر با ورود هوای محیط تحت فشار قرار میگیرد. این اختلاف فشار باعث حرکت دیافراگم و تقویت نیروی راننده میشود. نیروی تقویتشده به سیلندر اصلی ترمز منتقل شده و فشار روغن ترمز در مدار افزایش مییابد.
در صورتی که موتور خاموش شود یا خلأ کافی وجود نداشته باشد، بوستر تنها برای چند بار ترمزگیری ذخیره خلأ دارد و پس از آن پدال ترمز سفت میشود.
نقش شیلنگ و بست شیلنگ بوستر ترمز
شیلنگ بوستر وظیفه انتقال خلأ از موتور به بوستر را بر عهده دارد. این شیلنگ باید کاملاً سالم و بدون ترک یا نشتی باشد. برای اتصال ایمن این شیلنگ به بوستر و منیفولد، از بست شیلنگ بوستر ترمز استفاده میشود. این بستها معمولاً از فلز مقاوم ساخته میشوند تا در برابر حرارت موتور و لرزشهای خودرو دوام بیاورند.
شل شدن یا خراب شدن بست فلزی شیلنگ بوستر میتواند باعث نشتی هوا شود. این نشتی باعث میشود خلأ کافی به بوستر نرسد و در نتیجه پدال ترمز سفت شده و قدرت ترمزگیری کاهش یابد. بنابراین در سرویسهای دورهای خودرو، بررسی سلامت شیلنگ و بست آن اهمیت زیادی دارد.
علائم خرابی بوستر ترمز
خرابی بوستر ترمز ( سیستم تقویت کننده ترمز ) معمولاً با نشانههای مشخصی همراه است که توجه به آنها میتواند از بروز حوادث جلوگیری کند:
- سفت شدن پدال ترمز
- افزایش فاصله توقف خودرو
- صدای سوت یا نشتی هوا هنگام ترمزگیری
- تغییر دور موتور هنگام فشردن پدال ترمز
- عملکرد نامنظم ترمز در سرعتهای مختلف
در بسیاری از موارد، مشکل از خود بوستر نیست بلکه از شیلنگ یا بست شیلنگ بوستر ناشی میشود که با تعویض یک قطعه کوچک قابل حل است.
دلایل خرابی بوستر ترمز
خرابی بوستر ترمز ( سیستم تقویت کننده ترمز ) میتواند دلایل مختلفی داشته باشد:
- پارگی یا خشک شدن دیافراگم داخلی
- نشتی هوا از شیلنگ یا بست شیلنگ
- خرابی سوپاپ یک طرفه
- ورود روغن ترمز به داخل بوستر
- زنگ زدگی یا خوردگی بدنه بوستر
نگهداری مناسب و بررسی دورهای میتواند عمر مفید بوستر را افزایش دهد.
راهنمای نگهداری و افزایش عمر بوستر ترمز
برای افزایش عمر بوستر ترمز رعایت چند نکته ساده کافی است:
- بررسی دورهای شیلنگ و بست شیلنگ بوستر
- تعویض به موقع روغن ترمز
- جلوگیری از نفوذ آب و گردوغبار به اطراف بوستر
- توجه به تغییر رفتار پدال ترمز
- سرویس منظم سیستم ترمز
راهنمای خرید بوستر ترمز
هنگام خرید بوستر ترمز باید به موارد زیر توجه کرد:
- سازگاری با مدل خودرو
- کیفیت ساخت و برند معتبر
- سلامت دیافراگم و سوپاپها
- وجود ضمانت یا خدمات پس از فروش
- بررسی شیلنگ و بستهای همراه قطعه
انتخاب قطعه باکیفیت باعث بهبود عملکرد ترمز و افزایش ایمنی خودرو میشود.
اهمیت بوستر ترمز در ایمنی خودرو
بوستر ترمز ( سیستم تقویت کننده ترمز ) بهطور مستقیم با جان سرنشینان خودرو در ارتباط است. کوچکترین اختلال در عملکرد آن میتواند باعث افزایش فاصله توقف و کاهش کنترل راننده شود. به همین دلیل، توجه به سلامت این قطعه و اجزای جانبی آن مانند شیلنگ و بست شیلنگ بوستر ترمز ضروری است.
در خودروهای امروزی که سرعت و وزن بالاتری نسبت به گذشته دارند، وجود بوستر سالم یک الزام فنی و ایمنی محسوب میشود. حتی در خودروهای مجهز به سیستمهای پیشرفته مانند ABS و ESP، عملکرد صحیح بوستر نقش اساسی دارد.
جمع بندی
بوستر ترمز یکی از مهمترین اجزای سیستم ترمز خودرو است که نقش مستقیمی در افزایش قدرت ترمزگیری و ایمنی رانندگی دارد. عملکرد صحیح این قطعه به سلامت شیلنگ و بست شیلنگ بوستر ترمز نیز وابسته است. با سرویس دورهای و توجه به علائم خرابی، میتوان از کاهش کارایی ترمز جلوگیری کرد. انتخاب بوستر مناسب و باکیفیت، تضمینکننده ترمزگیری مطمئن و عمر بیشتر سیستم ترمز خواهد بود.
نازو تک
نوشتن دیدگاه